Mantarların Besinsel Gücü: Makro, Mikro Besin Öğeleri ve Fonksiyonel Potansiyelleri Üzerine Kapsamlı Bir Derleme

The Nutritional Power of Mushrooms: A Comprehensive Review on Macro- and Micronutrients and Functional Potentials

Abstract

Mantarlar, düşük kalorili yapılarının yanı sıra zengin besin içerikleriyle dikkat çeken, hem geleneksel hem modern beslenme sistemlerinde giderek daha fazla önem kazanan organizmalardır. Bu derleme çalışmasında, mantar türlerinin makro (protein, karbonhidrat, yağ) ve mikro (vitamin, mineral) besin öğeleri detaylı şekilde değerlendirilmiş; aynı zamanda bu öğelerin insan sağlığına etkileri, biyoaktif rolleri ve fonksiyonel gıda potansiyelleri tartışılmıştır. Özellikle esansiyel amino asit profili dengeli protein içerikleri, bağışıklık sistemi destekleyici beta-glukanlar, kalp sağlığıyla ilişkili doymamış yağ asitleri ve B grubu vitaminler ile D2 vitamini sentez kapasitesi, mantarları besleyici yoğunluğu yüksek ve işlevsel özelliklere sahip gıdalar sınıfına taşımaktadır. Ayrıca selenyum, çinko, demir gibi eser elementlerin varlığı, bu organizmaların bağışıklık ve metabolik sağlık açısından tamamlayıcı bir rol üstlenebileceğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda mantarlar, sürdürülebilir tarım ve sağlıklı beslenme stratejileri açısından gelecekte daha fazla değerlendirilmeye açık, değerli doğal kaynaklardır.

Mushrooms are organisms that attract attention not only for their low-calorie content but also for their rich nutritional profile, and they are gaining increasing importance in both traditional and modern dietary systems. In this review, the macro- (protein, carbohydrate, fat) and micronutrient (vitamins, minerals) contents of various mushroom species are evaluated in detail, and the effects of these nutrients on human health, their bioactive roles, and their functional food potential are discussed. Particularly, their balanced protein content with essential amino acids, immune-supporting beta-glucans, unsaturated fatty acids associated with heart health, B-group vitamins, and the capacity for vitamin D2 synthesis place mushrooms in the category of nutrient-dense and functionally beneficial foods. In addition, the presence of trace elements such as selenium, zinc, and iron indicate that these organisms can play a complementary role in immune and metabolic health. In this context, mushrooms are valuable natural resources that hold significant potential for sustainable agriculture and healthy nutrition strategies in the future.